Łąkotka w badaniu MRI: interpretacja opisu

Opis rezonansu kolana jest pisany językiem radiologów, a pacjent czyta go zwykle przed wizytą u ortopedy. Słowa „pęknięcie”, „III stopień” czy „zmiany degeneracyjne” łatwo budzą niepokój. Ten materiał tłumaczy najczęstsze określenia dotyczące łąkotki i wyjaśnia, dlaczego sam opis nie przesądza o leczeniu.

Opis rezonansu to nie diagnoza

Uszkodzenia łąkotki w rezonansie są bardzo częste także u osób, którym kolano nie dolega. Dlatego o leczeniu decyduje połączenie objawów, badania lekarskiego i obrazu, a nie sam opis badania.

Pełna wersja: Opis rezonansu to nie diagnoza

W badaniu 991 losowo wybranych mieszkańców Framingham w wieku 50–90 lat uszkodzenie łąkotki w rezonansie miało od 19% kobiet w wieku 50–59 lat do 56% mężczyzn w wieku 70–90 lat. Spośród osób z uszkodzeniem łąkotki 61% nie miało w poprzednim miesiącu żadnego bólu ani sztywności kolana (Englund 2008).

W badaniu 230 kolan dorosłych bez urazu i dolegliwości, o medianie wieku 44 lat, nieprawidłowości w rezonansie miało 97% kolan, a uszkodzenie łąkotki 30%, najczęściej poziome (Horga 2020).

Gdzie: róg przedni, trzon, róg tylny, korzeń

Opis wskazuje, którą łąkotkę dotyczy zmiana (przyśrodkową, po wewnętrznej stronie kolana, czy boczną) i w której części leży. Łąkotka ma róg przedni, trzon i róg tylny, a na końcach rogów korzenie, którymi przyczepia się do kości. Najczęściej uszkodzony jest róg tylny łąkotki przyśrodkowej.

Pełna wersja: Gdzie: róg przedni, trzon, róg tylny, korzeń

Znaczenie ma też odległość od torebki stawowej. Zewnętrzna część łąkotki jest ukrwiona i lepiej się goi, a wewnętrzna jest słabo ukrwiona. Od tego zależy, czy uszkodzenie można zszyć. Opisuję to w materiale Szycie czy usunięcie łąkotki.

Uszkodzenie korzenia ma szczególne znaczenie, bo jego skutki dla kolana przypominają usunięcie całej łąkotki. Piszę o nim w materiale o korzeniu łąkotki.

Stopnie I, II i III

Wiele opisów podaje „stopień” zmiany w łąkotce. Stopień I i II oznacza jaśniejszy sygnał wewnątrz łąkotki, który nie dochodzi do jej powierzchni. Nie jest to pęknięcie, tylko zmiana wewnętrznej struktury, częsta z wiekiem. Stopień III oznacza zmianę, która dochodzi do powierzchni łąkotki, czyli pęknięcie.

Pełna wersja: Stopnie I, II i III

W obserwacji 161 kobiet po 40. roku życia zmiany wewnątrz łąkotki przyśrodkowej nie zapowiadały pojawienia się pęknięcia w ciągu roku (Crema 2011).

Aby zmniejszyć liczbę fałszywych rozpoznań, część radiologów rozpoznaje pęknięcie dopiero wtedy, gdy zmiana dochodząca do powierzchni jest widoczna na co najmniej dwóch przekrojach. Zwiększało to trafność rozpoznania, zwłaszcza w łąkotce bocznej (De Smet 2006).

Międzynarodowy panel radiologów i ortopedów z 2026 roku stwierdził, że skale liczbowe i określenia takie jak „zupełne”, „niezupełne”, „urazowe” czy „zwyrodnieniowe” są stosowane niejednolicie. Zalecił opisywanie po prostu, co widać i gdzie, zamiast podawania stopni (Nguyen 2026).

Kształt pęknięcia

Opis często podaje kształt pęknięcia. Od niego zależy, czy łąkotkę da się zszyć i jak bardzo uszkodzenie zaburza jej pracę. Najważniejsze typy to pęknięcie poziome, podłużne, promieniste, typu „rączka od wiadra” i złożone.

Pełna wersja: Kształt pęknięcia

• Poziome: biegnie równolegle do powierzchni stawowej, dzieląc łąkotkę na górną i dolną część. Częste u osób w średnim wieku, nierzadko bez objawów.
• Podłużne (pionowe): biegnie wzdłuż łąkotki. Częste po urazie, zwłaszcza przy zerwaniu ACL; w ukrwionej części często da się je zszyć.
• „Rączka od wiadra”: duże pęknięcie podłużne, którego fragment przemieszcza się do środka stawu. Może blokować kolano i wymaga pilnej oceny.
• Promieniste: biegnie w poprzek łąkotki, od wewnętrznego brzegu na zewnątrz. Gdy dochodzi do obwodu, przerywa „obręcz” łąkotki podobnie jak uszkodzenie korzenia.
• Złożone: łączy kilka kierunków, częste w zwyrodnieniu łąkotki.
• Płatowe (typu „flap”): fragment łąkotki odwarstwiony od reszty i ruchomy jak klapka. Może zaklinowywać się w stawie i dawać uczucie przeskakiwania lub blokowania.
• Uszkodzenie łącza łąkotkowo-torebkowego: oderwanie łąkotki od torebki stawowej na jej obwodzie, przy zachowanej samej łąkotce. Szczególną postacią jest uszkodzenie typu rampa w tylnej części łąkotki przyśrodkowej, typowe przy zerwaniu ACL (opisane niżej). Ponieważ leży w ukrwionej części, często nadaje się do zszycia.

Łąkotka krążkowata. Nie jest uszkodzeniem, tylko wrodzonym kształtem łąkotki: zamiast półksiężyca łąkotka ma kształt krążka i pokrywa większą część kości piszczelowej. Dotyczy prawie zawsze łąkotki bocznej, często w obu kolanach. Występuje u 3–5% osób w krajach zachodnich i u 10–13% w Azji. Łąkotka krążkowata łatwiej pęka, ale gdy nie daje objawów, nie wymaga leczenia (Tapasvi 2021).

Inne słowa z opisu

„Zmiany degeneracyjne” i „niejednorodna łąkotka” oznaczają zmiany struktury łąkotki związane z wiekiem lub przeciążeniem. „Ekstruzja” to wysunięcie łąkotki poza obrys stawu, podawane w milimetrach. „Torbiel okołołąkotkowa” to zbiornik płynu przy łąkotce, zwykle związany z jej pęknięciem.

Pełna wersja: Inne słowa z opisu

Za istotną uznaje się zwykle ekstruzję większą niż 3 mm. Duża ekstruzja często towarzyszy uszkodzeniu korzenia łąkotki, o którym piszę w materiale o korzeniu łąkotki.

Słowa, które najczęściej niepokoją. W mojej praktyce pacjentów najczęściej niepokoją trzy określenia: „uszkodzenie degeneracyjne”, „uszkodzenie śródłąkotkowe” i „ekstruzja łąkotki”. Uszkodzenie degeneracyjne oznacza zmiany związane z wiekiem i przeciążeniem, bardzo częste także u osób bez dolegliwości. Uszkodzenie śródłąkotkowe to zmiana wewnątrz łąkotki, która nie dochodzi do jej powierzchni, czyli nie jest pęknięciem (opisane wyżej przy stopniach I i II). Ekstruzja ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy jest duża i towarzyszy jej uszkodzenie korzenia. Każde z tych określeń warto ocenić razem z objawami i badaniem lekarskim, a nie na podstawie samego opisu.

Czego rezonans może nie pokazać

Rezonans dobrze wykrywa większość uszkodzeń łąkotki, ale nie wszystkie. Uszkodzenia łąkotki bocznej i uszkodzenie typu rampa, czyli oderwanie tylnej części łąkotki przyśrodkowej od torebki stawowej przy zerwaniu ACL, bywają w rezonansie niewidoczne.

Pełna wersja: Czego rezonans może nie pokazać

W przeglądzie systematycznym rezonans dobrze rozpoznawał uszkodzenia łąkotek i ACL, ale nie był bezbłędny i wypadał różnie dla łąkotki przyśrodkowej i bocznej (Crawford 2007). W jednym z badań czułość rezonansu wynosiła 95% dla łąkotki przyśrodkowej i 77% dla bocznej (De Smet 2006).

W dwóch metaanalizach rezonans wykrywał uszkodzenie typu rampa tylko u około 70% pacjentów, u których stwierdzono je w artroskopii (Koo 2020, Moteshakereh 2024). Autorzy zalecają rutynową ocenę tej okolicy w czasie artroskopii. Opisuję to w materiale Zerwane ACL i uszkodzona łąkotka.

Ograniczenia danych

• Częstość uszkodzeń bez objawów pochodzi z badań populacji z USA i Wielkiej Brytanii. W innych grupach może być inna.
• Trafność rezonansu zależy od jakości aparatu, ustawienia kolana i doświadczenia opisującego.
• Skale stopni nie są stosowane jednolicie, dlatego ten sam obraz może być różnie opisany w różnych pracowniach.

Najczęstsze pytania

Mam w opisie „uszkodzenie II stopnia”. Czy to pęknięcie? Nie. Stopień II oznacza zmianę wewnątrz łąkotki, która nie dochodzi do jej powierzchni. Zwykle nie wymaga leczenia operacyjnego.

Czy każde pęknięcie łąkotki trzeba operować? Nie. Wiele pęknięć, zwłaszcza zwyrodnieniowych, nie daje objawów albo dobrze reaguje na leczenie bez operacji. Operację rozważa się m.in. przy zablokowaniu kolana, uszkodzeniach urazowych, które można zszyć, i uszkodzeniu korzenia.

Co znaczy „róg tylny łąkotki przyśrodkowej”? Tylną część łąkotki po wewnętrznej stronie kolana. Jest to najczęstsze miejsce uszkodzenia łąkotki.

Czy z opisem rezonansu muszę iść do ortopedy? Warto, jeśli kolano boli, puchnie, blokuje się albo ucieka. Sam opis bez objawów rzadko wymaga leczenia.

Źródła

1. Englund M i wsp. Incidental meniscal findings on knee MRI in middle-aged and elderly persons. N Engl J Med. 2008;359(11):1108-15. PMID 18784100. doi:10.1056/NEJMoa0800777
2. Horga LM i wsp. Prevalence of abnormal findings in 230 knees of asymptomatic adults using 3.0 T MRI. Skeletal Radiol. 2020;49(7):1099-1107. PMID 32060622. doi:10.1007/s00256-020-03394-z
3. Crema MD i wsp. The relationship between prevalent medial meniscal intrasubstance signal changes and incident medial meniscal tears in women over a 1-year period assessed with 3.0 T MRI. Skeletal Radiol. 2011;40(8):1017-23. PMID 21553337. doi:10.1007/s00256-011-1097-3
4. De Smet AA, Tuite MJ. Use of the “two-slice-touch” rule for the MRI diagnosis of meniscal tears. AJR Am J Roentgenol. 2006;187(4):911-4. PMID 16985134. doi:10.2214/AJR.05.1354
5. Nguyen JC i wsp. Standardized MRI nomenclature for knee meniscal lesions: SSR consensus panel report. Skeletal Radiol. 2026;55(8):1711-1732. PMID 42283751. doi:10.1007/s00256-026-05281-5
6. Crawford R i wsp. Magnetic resonance imaging versus arthroscopy in the diagnosis of knee pathology, concentrating on meniscal lesions and ACL tears: a systematic review. Br Med Bull. 2007;84:5-23. PMID 17785279. doi:10.1093/bmb/ldm022
7. Koo B i wsp. Diagnostic Performance of Magnetic Resonance Imaging for Detecting Meniscal Ramp Lesions in Patients With Anterior Cruciate Ligament Tears: A Systematic Review and Meta-analysis. Am J Sports Med. 2020;48(8):2051-2059. PMID 31684739. doi:10.1177/0363546519880528
8. Moteshakereh SM i wsp. Evaluating the Diagnostic Performance of MRI for Identification of Meniscal Ramp Lesions in ACL-Deficient Knees: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Bone Joint Surg Am. 2024;106(12):1117-1127. PMID 38595146. doi:10.2106/JBJS.23.00501
9. Tapasvi S i wsp. Discoid lateral meniscus: current concepts. J ISAKOS. 2021;6(1):14-21. PMID 33833041. doi:10.1136/jisakos-2017-000162